Kua huri kē te whakaaetanga mō te Tuawhā o ngā Hononga Ōhanga Whānui ā-Rohe e tatarihia ana. I tētahi huihuinga pāpāho i te 11 o tēnei marama, i whakapuakina mana e tā mātou Manatū Tauhokohoko kua oti i ngā whenua 15 ngā whiriwhiringa mō ngā wāhanga katoa o te Tuawhā o ngā Hononga Ōhanga Whānui ā-Rohe (RCEP).
Kua ea ngā āhuatanga whakahē katoa, kua oti te arotake i ngā tuhinga ture katoa, ā, ko te mahi e whai ake nei ko te akiaki i ngā rōpū ki te hainatanga mana i te whakaaetanga i te 15 o tēnei marama.
Ko te RCEP, e whakauru ana i a Haina, Hapani, Kōrea ki te Tonga, ngā mema tekau o te Rōpū o ngā Iwi o Āhia ki te Tonga, Ahitereiria me Aotearoa, ka waihanga i te rohe hokohoko kore utu nui rawa atu o Āhia, ā, ka kapi i te 30 ōrau o te hua ā-rohe me te hokohoko o te ao. Koinei hoki te anga tuatahi mō te hokohoko kore utu i waenganui i a Haina, Hapani me Kōrea ki te Tonga.
Ko te whāinga o te RCEP he waihanga i tētahi whakaaetanga hokohoko kore utu mō te mākete kotahi mā te tapahi i ngā arai tāke me ngā arai kore-tāke. I whakarērea e Īnia ngā kōrero i te marama o Whiringa-ā-rangi nā te mea he whakahē mō ngā tāke, ngā hapa hokohoko me ētahi atu whenua me ngā arai kore-tāke, engari kua kī ngā whenua 15 e toe ana ka ngana rātou ki te haina i te whakaaetanga i mua i te tau 2020.
Kia tau te raruraru mō te RCEP, ka āwhina i te hokohoko ki tāwāhi a Haina.
He roa, he pūkeko te ara ki ngā whiriwhiringa, ā, ka hoki whakamuri ohorere mai a Īnia
I whakarewahia ngā Whakaaetanga Hononga Ōhanga Whānui ā-Rohe (Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP), e ngā whenua 10 o te ASEAN, ā, i whakaurua ngātahitia e Haina, Hapani, Kōrea ki te Tonga, Ahitereiria, Aotearoa, me Īnia, ngā whakaaetanga hokohoko kore utu e ono me ngā whenua ASEAN, he 16 ngā whenua katoa, e whai ana ki te tapahi i ngā taripa me ngā arai kore-taripa, me te whakatū i tētahi mākete hokohoko kore utu kotahi.
whakaaetanga. Haunga ngā whakahekenga taripa, i tū ngā kōrero mō te whakatakoto ture i roto i te whānuitanga o ngā wāhanga, tae atu ki ngā mana pupuri taonga hinengaro, te hokohoko ipurangi (EC) me ngā tikanga tikanga.
Mai i te tirohanga o te tukanga whakarite mō te RCEP, i whakamaheretia, i whakatairangatia hoki te RCEP e ASEAN, ā, i whai wāhi nui a Haina i roto i te tukanga katoa.
I te Huihuinga ASEAN 21 i tū i te mutunga o te tau 2012, i hainatia e ngā whenua 16 te anga RCEP, ā, i whakapuakina te tīmatanga mana o ngā whiriwhiringa. I roto i ngā tau e waru i muri mai, he roa, he uaua hoki ngā wāhanga whiriwhiringa.
I tae atu te Pirimia Hainamana, a Li Keqiang, ki te hui tuatoru a ngā kaiārahi o te RCEP i Bangkok, Thailand, i te 4 o Noema, 2019. I tēnei hui, i mutu ngā whiriwhiringa matua a te RCEP, ā, i whakaputa ngā kaiārahi o ngā whenua 15 engari ko Īnia tētahi kōrero tahi mō te RCEP, e karanga ana kia haere tonu ngā whiriwhiringa me te whāinga kia hainatia te RCEP i te tau 2020. He tohu nui tēnei mō te RCEP.
Heoi, i tēnei hui anō hoki, nā te mea kua rerekē haere te whakaaro o Īnia i ia wā, i whakarērea e ia te RCEP i te meneti whakamutunga, ā, i whakatau kia kaua e hainatia te RCEP. I taua wā, i kī te Pirimia o Īnia, a Narendra Modi, ko ngā whakahē mō ngā taripa, ngā hapa hokohoko me ētahi atu whenua me ngā arai kore-taripa te take i whakatau ai a Īnia kia kaua e hainatia te RCEP.
I tātarihia tēnei e Nihon Keizai Shimbun, ā, i mea ia:
I roto i ngā whiriwhiringa, he kaha te ahua o te raruraru nā te mea he nui te nama tauhokohoko a Īnia me Haina, ā, e mataku ana kei pā te whakahekenga o ngā taripa ki ngā ahumahi o roto. I ngā wāhanga whakamutunga o ngā whiriwhiringa, e hiahia ana hoki a Īnia ki te tiaki i ana ahumahi; I te mea e kore e pumau te ōhanga o tōna whenua, kua tahuri a Mr Modi ki ngā take o roto pērā i te nui o te kore mahi me te rawakore, he mea nui ake ēnei i te whakawātea i te hokohoko.
I tae atu te Pirimia o Īnia, a Narendra Modi, ki te Huihuinga ASEAN i te 4 o Noema, 2019
Hei whakautu i ēnei āwangawanga, i whakanui a Geng Shuang, te kaikorero mō te Manatū Take Ke o Haina i taua wā, kāore a Haina i te whakaaro ki te whai i tētahi toenga hokohoko me Īnia, ā, ka taea e ngā taha e rua te whakawhānui ake i ō rātou whakaaro me te whakawhānui ake i te porowhita mahi tahi. Kei te rite a Haina ki te mahi tahi me ngā taha katoa i roto i te wairua o te māramatanga me te whakaritenga ki te haere tonu i ngā kōrerorero hei whakatau i ngā take e pā ana ki a Īnia i roto i ngā whiriwhiringa, ā, e mihi ana ki te urunga wawe o Īnia ki te Whakaaetanga.
I te aroaro o te hokinga whakamuri ohorere o Īnia, ka raru ētahi whenua ki te aromatawai i ōna whāinga pono. Hei tauira, ko ētahi whenua o ASEAN, i hoha ki te waiaro o Īnia, i whakaaro he whakaaetanga "whakakore i a Īnia" hei kōwhiringa i roto i ngā whiriwhiringa. Ko te whāinga kia oti tuatahi ngā whiriwhiringa, kia kaha ake te hokohoko i roto i te rohe, kia tere tonu te hauhake i ngā "hua" i te wā e taea ai.
I tētahi atu taha, kua whakanuia tonutia e Hapani te hiranga o Īnia i roto i ngā whiriwhiringa RCEP, e whakaatu ana i te waiaro "kāore i te kore a Īnia". I taua wā, i kī ētahi pāpāho Hapani i whakahē a Hapani ki te "whakakorenga o Īnia" nā te mea i tumanako rātou ka taea e Īnia te whai wāhi ki te "whakaaro tuwhera me te herekore o Īnia-Kiwa" i tukuna e Hapani me te Hononga o Amerika hei rautaki ōhanga me te whakawhitiwhiti kōrero, i tutuki ai te kaupapa o te "pupuri" i a Haina.
Nā te hainatanga o te RCEP e ngā whenua 15, kua whakaae a Hapani kāore a Īnia e uru atu.
Ka whakanui ake i te tipu o te GDP ā-rohe, ā, kua tino kitea te hiranga o te RCEP i te aroaro o te mate urutā.
Mō te rohe katoa o Āhia-Moana-nui-a-Kiwa, he whai wāhitanga pakihi nui te RCEP. I kī a Zhang Jianping, te kaiwhakahaere o te Pokapū Rangahau mō te Mahi Tahi Ōhanga Rohe i raro i te Manatū Tauhokohoko, ka kapi te RCEP i ngā mākete nui e rua o te ao me te pūmanawa tipu nui rawa atu, arā, ko te mākete o Haina me te 1.4 piriona tāngata me te mākete o ASEAN me te neke atu i te 600 miriona tāngata. I taua wā anō, ko ēnei ōhanga 15, hei miihini nui mō te tipu ōhanga i te rohe o Āhia-Moana-nui-a-Kiwa, he puna nui hoki mō te tipu o te ao.
I tohu a Zhang Jianping, ina whakatinanahia te whakaaetanga, ka tere te tipu o te hiahia mō te hokohoko tahi i roto i te rohe nā te tangohanga nui o ngā arai taripa me ngā arai kore-taripa me ngā arai haumi, koinei te pānga waihanga hokohoko. I taua wā anō, ka whakawhitia te hokohoko me ngā hoa kore-rohe ki te hokohoko ā-roto-rohe, koinei te pānga whakawhiti o te hokohoko. I te taha haumi, ka kawea mai hoki e te whakaaetanga he waihanga haumi tāpiri. Nō reira, ka whakanuia e te RCEP te tipu o te GDP o te rohe katoa, ka hangaia he mahi, ā, ka whakapai ake i te oranga o ngā whenua katoa.
Kei te tere haere te horapa o te mate urutā o te ao, kei roto te ōhanga o te ao i te raruraru nui, ā, kei te horapa te mahi takitahi me te tukino. Hei mema nui o te mahi tahi ā-Rohe i Āhia ki te Rawhiti, kua ārahi a Haina i te whawhai ki te mate urutā me te whakaora i te tipu ōhanga. I runga i tēnei horopaki, me tuku e te hui ēnei tohu nui e whai ake nei:
Tuatahi, me whakanui ake tātou i te whakapono me te kotahitanga. He mea nui ake te whakapono i te koura. Ko te kotahitanga me te mahi tahi anake ka ārai me te whakahaere i te mate urutā.
Tuarua, kia hohonu ake te mahi tahi ki te whawhai ki te mate urutā COVID-19. Ahakoa e wehea ana tātou e ngā maunga me ngā awa, e pārekareka ana tātou ki te māramatanga kotahi i raro i te rangi kotahi. Mai i te pakarutanga mai o te mate urutā, kua mahi tahi a Haina me ētahi atu whenua o te rohe, ā, kua tautoko tetahi i tetahi. Me whakapakari ake te mahi tahi a ngā rōpū katoa ki te hauora tūmatanui.
Tuatoru, ka arotahi tātou ki te whanaketanga ōhanga. He mea nui te ao ōhanga, te whakawāteatanga hokohoko me te mahi tahi ā-rohe ki te whawhai tahi i te mate urutā, ki te whakatairanga i te whakaoranga ōhanga me te whakau i te mekameka tuku me te mekameka ahumahi. Kua rite a Haina ki te mahi tahi me ngā whenua o te rohe ki te hanga whatunga "ara tere" me te "ara matomato" mō ngā whakawhitiwhiti kaimahi me ngā taonga hei āwhina i te tīmata anō i te mahi me te whakaputa me te ārahi i te whakaoranga ōhanga.
Tuawhā, me pupuri tonu tātou i te huarahi o te mahi tahi ā-rohe, me te whakahaere tika i ngā rerekētanga. Me tautoko pūmau ngā rōpū katoa i te kaupapa maha-taha, me pupuri te pokapū o ASEAN, me piri ki te hanga whakaae tahi, me whakarite i te taumata whakamarie o tētahi ki tētahi, me karo i te whakauru i ngā rerekētanga ā-rua ki roto i te kaupapa maha-taha me ētahi atu mātāpono nui, me te mahi tahi ki te tiaki i te rangimārie me te pumau i te Moana Haina ki te Tonga.
He whakaaetanga hokohoko kore utu whānui, hou, kounga teitei, ā, he painga mō te katoa te RCEP.
I roto i te tauākī tahi o Bangkok o mua, i kitea he kōrero tāpiri e whakaahua ana i ngā upoko e 20 o te whakaaetanga me ngā taitara o ia upoko. I runga i ēnei kitenga, e mōhio ana mātou ko te RCEP he whakaaetanga hokohoko kore utu whānui, hou, kounga teitei, ā, he whai hua mō te katoa.
He whakaaetanga hokohoko kore utu whānui tēnei. E 20 ngā upoko, tae atu ki ngā āhuatanga taketake o te FTA, te hokohoko taonga, te hokohoko ratonga, te urunga ki te haumi me ngā ture e pā ana.
He whakaaetanga hokohoko kore utu hou tēnei. Kei roto ko te hokohoko ipurangi, ngā mana pupuri taonga hinengaro, ngā kaupapa here whakataetae, ngā hokohoko a te kāwanatanga, ngā pakihi iti me te rahi-waenga me ētahi atu ihirangi hou.
He whakaaetanga hokohoko kore utu kounga teitei. Mō te hokohoko taonga, ka eke te taumata tuwhera ki te neke atu i te 90%, he teitei ake i tērā o ngā whenua WTO. Mō te taha haumi, whiriwhiria te urunga ki ngā haumitanga mā te whakamahi i te huarahi rārangi kino.
He whakaaetanga hokohoko kore utu e whai hua ana mō ngā iwi katoa. Ko te nuinga o tēnei e whakaatahia ana i roto i te hokohoko taonga, te hokohoko ratonga, ngā ture haumi me ētahi atu wāhanga kua tutuki i te taurite o ngā painga. Ina koa, kei roto i te Whakaaetanga ngā whakaritenga mō te mahi tahi ōhanga me te hangarau, tae atu ki ngā whakaritenga whakawhiti mō ngā whenua ngoikore rawa te whanaketanga pērā i a Laos, Myanmar me Cambodia, tae atu ki ngā tikanga pai ake mō tā rātou whakaurunga pai ake ki te whakaurunga ōhanga ā-rohe.
Wā tuku: Whiringa-ā-rangi 18-2020




